Bauhaus to niemiecka szkoła artystyczno-rzemieślnicza założona przez Waltera Gropiusa w 1919 roku, a także styl oparty na funkcjonalności, geometrii i rezygnacji ze zbędnych ozdób. Nazwa oznacza dosłownie budowanie domu i nawiązuje do średniowiecznej organizacji rzemieślników. Sprawdź, skąd wziął się ten nurt, jakie ma cechy i jak wykorzystać go we współczesnym wnętrzu.
Bauhaus – co to znaczy?
Bauhaus oznacza zarówno szkołę, jak i wywodzący się z niej kierunek w architekturze, wzornictwie oraz aranżacji wnętrz. Walter Gropius założył uczelnię w 1919 roku w Weimarze, łącząc Akademię Sztuk Pięknych ze Szkołą Rzemiosł Artystycznych. Chciał stworzyć miejsce, w którym architekt, rzemieślnik, inżynier i artysta współpracują nad jednym dziełem.
Nazwa nawiązuje do niemieckiego słowa Bauhütte, określającego średniowieczną strzechę budowlaną. Zrzeszała ona murarzy, kamieniarzy, cieśli i innych rzemieślników pracujących przy budowie katedr. Gropius odwołał się do tej tradycji, lecz połączył ją z technologią przemysłową oraz ideą seryjnej produkcji.
Bauhaus opiera się na zasadzie „forma wynika z funkcji” – kształt budynku, mebla lub przedmiotu powinien wynikać z jego przeznaczenia, a nie z dekoracji.
Jak rozwijała się szkoła Bauhaus?
Szkoła działała przez 14 lat. W 1925 roku przeniosła się z Weimaru do Dessau, a w 1932 roku trafiła do Berlina, gdzie funkcjonowała jako prywatna placówka kierowana przez Ludwiga Miesa van der Rohe. Presja polityczna doprowadziła do jej zamknięcia w 1933 roku.
| Okres | Miejsce | Najważniejsze wydarzenie |
| 1919–1925 | Weimar | Założenie szkoły i rozwój warsztatów rzemieślniczych |
| 1925–1932 | Dessau | Budowa nowej siedziby i rozwój projektowania przemysłowego |
| 1932–1933 | Berlin | Działalność prywatnej szkoły pod kierunkiem Miesa van der Rohe |
Pierwszym dyrektorem był Walter Gropius. Po nim uczelnią kierowali Hannes Meyer oraz Ludwig Mies van der Rohe. W gronie wykładowców znaleźli się między innymi Wassily Kandinsky, Paul Klee, László Moholy-Nagy, Josef Albers i Marcel Breuer.
Studenci rozpoczynali naukę od półrocznego kursu wstępnego. Poznawali formę, kolor, materiały i podstawy kompozycji, a później wybierali warsztat, taki jak metalurgia, stolarka, ceramika, tkactwo, fotografia lub malarstwo ścienne. Nauka łączyła teorię z wykonaniem rzeczywistych projektów.
Po czym rozpoznać styl Bauhaus?
Wnętrza inspirowane tym nurtem są jasne, uporządkowane i pozbawione przypadkowych dodatków. Meble mają proste bryły, a ich konstrukcja często pozostaje widoczna. Zamiast dekoracyjnych ornamentów pojawiają się proporcje, rytm, kontrast faktur i starannie zaplanowany układ pomieszczenia.
Kolory i geometria
Podstawę palety tworzą biel, beż, szarość i czerń. Na ich tle można zastosować pojedyncze akcenty czerwieni, żółci lub błękitu. Geometria obejmuje koła, kwadraty, prostokąty i trójkąty – występują one na plakatach, dywanach, frontach mebli oraz lampach.
Kolor nie powinien wypełniać całego wnętrza. Mocny odcień może pojawić się na jednym fotelu, obrazie albo fragmencie ściany. Taki zabieg porządkuje kompozycję i kieruje wzrok na wybrany element.
Materiały i światło
Charakterystyczne materiały to chromowana stal, szkło i beton, uzupełnione drewnem, kamieniem, ceramiką oraz skórą. Gładki metal dobrze zestawia się z matowym tynkiem, ciepłym drewnem lub miękką tapicerką. Różnica powierzchni pomaga uniknąć monotonii.
Duże okna i przeszklenia wpuszczają do środka światło, dlatego ciężkie zasłony nie są tu potrzebne. Przestrzeń dzieli się raczej za pomocą mebli, półprzezroczystych przegród i różnic w oświetleniu niż wysokich ścian działowych.
Jak urządzić mieszkanie w stylu Bauhaus?
Aranżację najlepiej rozpocząć od układu funkcjonalnego. Każda strefa powinna mieć jasno określone przeznaczenie, lecz nie musi być oddzielona pełną ścianą. W kawalerce część wypoczynkową można wyznaczyć regałem na metalowym stelażu, a miejsce do pracy – zmianą rodzaju oświetlenia.
Na ścianach sprawdzą się biel, jasna szarość oraz surowy beton dekoracyjny. Podłogę można wykończyć drewnem, kamieniem albo wielkoformatowymi płytami o spokojnym rysunku. W małym pomieszczeniu lekkie konstrukcje i szklane powierzchnie ograniczą wrażenie ciężkości.
Wyposażenie powinno obejmować przede wszystkim rzeczy potrzebne. W salonie wystarczą sofa, stolik, fotel, lampa i jeden regał. W sypialni ważniejsze od wielu dekoracji będą prosta rama łóżka, wygodny materac, szafka oraz punktowe lampy z mlecznymi kloszami.
Surowy charakter można ocieplić poduszkami, zasłonami, dywanem lub rośliną o wyrazistym pokroju. Nie chodzi o całkowite usunięcie dekoracji, lecz o wybór przedmiotów, które mają funkcję albo wyraźną formę.
Jakie są ikony wzornictwa Bauhausu?
Projekty związane ze szkołą Bauhaus do dziś pokazują, jak technologia może kształtować wygląd przedmiotu. Ich konstrukcja jest czytelna, lekka i przystosowana do powtarzalnej produkcji. Niektóre modele stały się symbolami modernistycznego designu.
Fotel Wassily
Fotel Wassily, czyli model B3, zaprojektował Marcel Breuer. Inspiracją była rama roweru, dlatego siedzisko opiera się na giętych rurach stalowych, zwykle chromowanych, oraz pasach skóry lub tkaniny. Mebel ma szerokie podłokietniki i głębokie siedzisko, ale dzięki metalowej konstrukcji wygląda lekko.
Fotel Barcelona i krzesło Cesca
Fotel Barcelona stworzył Ludwig Mies van der Rohe we współpracy z Lilly Reich na wystawę w Barcelonie w 1929 roku. Łączy stalowy stelaż z pikowaną skórą i dobrze ilustruje zasadę „mniej znaczy więcej”. Krzesło Cesca Marcela Breuera wykorzystuje z kolei wspornikową ramę oraz plecionkę wiedeńską.
Lampy i stoliki
Wśród lamp wyróżnia się Wagenfeld WG24 ze szklanym kloszem oraz Kaiser Idell 6631 z regulowanym kloszem i zakrzywioną podstawą. Do rozpoznawalnych projektów należą także stoliki Laccio z prostymi blatami i metalowymi rurami.
Jakie budynki pokazują idee Bauhausu?
Najbardziej znanym przykładem jest gmach szkoły w Dessau zaprojektowany przez Gropiusa w latach 1925–1926. Budynek ma pięć skrzydeł o różnych funkcjach, płaskie dachy, żelbetowy szkielet, jasną elewację oraz dużą szklaną ścianę kurtynową. Forma wynika tu bezpośrednio z organizacji nauki, warsztatów i życia studentów.
Haus am Horn z 1923 roku był domem pokazowym przygotowanym na wystawę Bauhausu w Weimarze. Zbudowano go na planie kwadratu, z centralnym salonem doświetlonym świetlikiem dachowym. Projekt prezentował zwarty układ, oszczędne wyposażenie i podporządkowanie przestrzeni codziennym potrzebom mieszkańców.
Ważnym prekursorem była fabryka obuwia Fagus, wznoszona w latach 1911–1914 przez Waltera Gropiusa i Adolfa Meyera. Jej przeszklone elewacje oraz lekka konstrukcja zapowiadały modernistyczne podejście do przemysłu i architektury. Budynki Bauhausu w Weimarze i Dessau wpisano na listę światowego dziedzictwa UNESCO w 1996 roku.
FAQ – najczęściej zadawane pytania
Czym była szkoła Bauhaus i kto ją założył?
To niemiecka szkoła łącząca sztukę i rzemiosło, założona w 1919 roku przez Waltera Gropiusa. Miała integrować pracę artystów, inżynierów i rzemieślników.
Co oznacza nazwa „Bauhaus”?
Nazwa nawiązuje do dawnej organizacji rzemieślniczej budowniczych katedr i dosłownie znaczy „budowanie domu”. Gropius połączył tę tradycję z przemysłową produkcją.
Jakie są podstawowe zasady stylu Bauhaus?
Styl opiera się na funkcjonalności: forma powinna wynikać z przeznaczenia, a zbędne ozdoby są odrzucane. Ważne są także prostota geometrycznych kształtów i czytelna konstrukcja.
Jakie kolory i kształty dominują we wnętrzach Bauhausu?
Paleta to głównie biel, beż, szarość i czerń z pojedynczymi akcentami czerwieni, żółci lub błękitu. Stosuje się proste figury geometryczne jak koła, kwadraty i prostokąty.
Jakie materiały są charakterystyczne dla tego nurtu?
Typowe są chromowana stal, szkło i beton, uzupełnione drewnem, kamieniem, ceramiką i skórą. Kontrast wykończeń zapobiega monotonii wnętrza.
Jak zaprojektować mieszkanie w stylu Bauhaus?
Zacznij od funkcjonalnego podziału stref i ogranicz wyposażenie do niezbędnych elementów. Wykorzystaj lekkie konstrukcje, duże przeszklenia i stonowane ściany z jednym mocnym akcentem.
Jakie obiekty i meble są ikonami ruchu Bauhaus?
Do symboli należą m.in. gmach szkoły w Dessau, fotel Wassily Breuera oraz fotel Barcelona i krzesło Cesca. Projektom tym przyświeca czytelna konstrukcja, lekkość i gotowość do produkcji seryjnej.
